«Είκοσι επτά χώρες αναζητούν συγγραφέα». Αυτή η παράφραση του τίτλου ενός θεατρικού έργου του Λουίτζι Πιραντέλο χαρακτηρίζει λίγο ή πολύ σωστά την κατάσταση γύρω από τον πανηγυρικό λόγο που θα βγάλει η Ανγκελα Μέρκελ την ερχόμενη Κυριακή στο Βερολίνο με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 50 χρόνων από την υπογραφή της συνθήκης της Ρώμης. Μέχρι στιγμής, έλεγε πρόσφατα συνεργάτης της γερμανίδας καγκελαρίου, υπάρχει ομοφωνία μόνο σε ένα σημείο: ότι ο κειμενογράφος δεν πρέπει να είναι κάποιος από τους «συνήθεις γραφειοκράτες των Βρυξελλών». Ωστόσο ο γλαφυρός πολιτικός δοκιμιογράφος, ή ο ονομαστός συγγραφέας, που θα συνάρπαζε με το στυλ του το ευρωπαϊκό κοινό - το κύριο ζητούμενο - αργεί να εντοπιστεί. Οχι επειδή υπάρχει έλλειψη στην «αγορά», αλλά επειδή οι κοινοτικοί εταίροι μαλώνουν ακόμη μεταξύ τους σχετικά με το περιεχόμενο του λόγου. Η αναζήτηση πέφτει έτσι στο κενό. «Οσο δεν έχουν εξαλειφθεί οι διαφωνίες, δεν δίνουμε παραγγελία σε κανέναν» πρόσθεσε ο ίδιος εκπρόσωπος. «Δεν μπορούμε να ζητάμε από έναν συγγραφέα να αλλάζει κάθε ημέρα το κείμενό του στη βάση των συμβιβασμών που κάνουν οι πολιτικοί».
Ολα δείχνουν λοιπόν ότι η αναζήτηση του συντάκτη του κειμένου θα παραταθεί ως την τελευταία στιγμή - δηλαδή ώσπου να βρεθεί ο ευρωπαϊκός ελάχιστος κοινός παρονομαστής. «Θεωρητικά ίσως πρέπει να περιμένουμε ως την ερχόμενη Παρασκευή» έλεγε άλλη κυβερνητική πηγή. Ο άτυχος «τυχερός» θα είχε τότε μόλις μία ημέρα στη διάθεσή του για τη συγγραφή, δεδομένου ότι η κυρία Μέρκελ θα πρέπει να το έχει στο χέρι το βράδυ του Σαββάτου για να το συζητήσει με τους αρχηγούς των 27 κρατών-μελών, καθώς και με τους ιθύνοντες της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο γεύμα που θα παραθέσει προς τιμήν τους ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Χορστ Κέλερ. Εφόσον υπάρξει ανάγκη επαναδιατύπωσης ορισμένων σημείων, αυτό θα γίνει τη νύχτα του Σαββάτου προς την Κυριακή από κάποιον σύμβουλο της καγκελαρίου. «Ο συγγραφέας δεν θα περιμένει πάντως έξω από την αίθουσα του γεύματος» πρόσθεσε η πηγή.
Σίγουρο είναι ότι η κυρία Μέρκελ δεν θα εμφανιστεί στην τελετή για τα πεντηκοστά γενέθλια της Ευρωπαϊκής Ενωσης το πρωί της Κυριακής στο Μουσείο Γερμανικής Ιστορίας χωρίς τη «Διακήρυξη του Βερολίνου», όπως ονομάζεται κάπως στομφωδώς το σχετικό κείμενο. «Το περιεχόμενο δεν παίζει πια ρόλο» έλεγε η πηγή. «Η απουσία της διακήρυξης θα έπληττε όμως ανεπανόρθωτα το κύρος της ίδιας και της Ευρωπαϊκής Ενωσης».
Σίγουρο είναι επίσης ότι το κείμενο αυτό θα στηρίζεται σε ένα τρίπτυχο: Ιστορία, Αξίες, Προκλήσεις. Θα προηγηθεί σύντομη αναδρομή στην πεντηκονταετή διαδρομή της Κοινότητας, που θα προβληθεί ως μοναδική ιστορία επιτυχίας σε πλανητικό επίπεδο. Θα ακολουθήσει η έκθεση των Αξιών - δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα κτλ. - πάνω στις οποίες εδράζεται η ένωση της Ευρώπης. Και η κατάληξη θα είναι οι τρέχουσες και μελλοντικές Προκλήσεις, όπως η προστασία του κλίματος, η καταπολέμηση της ανεργίας και η προσαρμογή στην κοινωνία της γνώσης, που μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με συντονισμένες πανευρωπαϊκές πολιτικές.
Το πρόβλημα είναι βέβαια ότι οι 27 χώρες συμφωνούν ασυζητητί μόνο σε ένα κεφάλαιο - εκείνο των Αξιών. Στα δύο άλλα είναι κυριολεκτικά «φύλλα και φτερά». Εκείνες που συμμετέχουν στην ευρωζώνη, για παράδειγμα, θα ήθελαν να γίνει θετική μνεία στο κείμενο για την εισαγωγή και την πορεία του ευρώ, η Μεγάλη Βρετανία όμως ούτε που θέλει να ακούσει γι' αυτό. Ανάλογο είναι το χάσμα σχετικά με τις Προκλήσεις. Ενώ η Αυστρία απορρίπτει κατηγορηματικά τα πυρηνικά εργοστάσια, η Τσεχία προτείνει την οικοδόμηση νέων σε όλη την Ευρώπη. Πραγματική «σφαγή» γίνεται και σχετικά με το Ευρωσύνταγμα. Η Αγγλία, η Πολωνία και η Τσεχία το βλέπουν σαν τον «Εξαποδό», η Γερμανία και οι περισσότεροι άλλοι εταίροι, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, ως πανάκεια. «Θέλουμε περισσότερη, όχι λιγότερη Ευρώπη» τονίζει ο υφυπουργός Εξωτερικών κ. Γιάννης Βαληνάκης δίνοντας το στίγμα της ελληνικής στάσης.
Οι διαφωνίες αυτές θα επηρεάσουν φυσικά το ύφος και το περιεχόμενο της «Διακήρυξης». Στο κείμενο δεν θα αναφέρεται τίποτε το «ριζοσπαστικό» προς την κατεύθυνση της εμβάθυνσης των ευρωπαϊκών θεσμών - ούτε καν η λέξη «Ευρωσύνταγμα». «Οι μεγάλες προσδοκίες στην αρχή του χρόνου έχουν εξατμιστεί» έλεγε αναλυτής στο Βερολίνο. «Η πρόθεση της Μέρκελ να δώσει στη Διακήρυξη τον χαρακτήρα "Επανίδρυσης της Ευρώπης" έχει εγκαταλειφθεί. Η εκδήλωση θα παραμείνει επετειακό γεγονός».
Η μεγάλη μάχη μετατίθεται έτσι για το τέλος της γερμανικής προεδρίας. «Αυτά που βλέπουμε στο Βερολίνο τελευταία είναι αψιμαχίες» έλεγε έλληνας διπλωμάτης. «Η ώρα της κρίσης θα σημάνει στα τέλη Ιουνίου, όταν η κυρία Μέρκελ θα παρουσιάσει τις θέσεις της για τη νέα μορφή του Ευρωσυντάγματος». Τότε είναι που θα αποφασιστεί, πρόσθεσε, αν η σχεδιαζόμενη «διεύρυνση», μεταξύ άλλων προς την Τουρκία, θα γίνει στη βάση γνήσιων «πολιτικών» κριτηρίων (και όχι απλώς «τεχνικών», όπως συνηθιζόταν ως τώρα) και αν η «εμβάθυνση» θα αρκέσει για να αποτρέψει την πολυδιάσπαση της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε ομάδες πολλών ταχυτήτων. Τέτοια σενάρια όμως, κατέληξε, δεν μπορούν να τα γράψουν συγγραφείς, όσο διάσημοι και να είναι, αλλά μόνο πολιτικοί.
Το πρόγραμμα της άτυπης συνόδου κορυφής
Η γερμανική προεδρία γιορτάζει διπλά τα πεντηκοστά γενέθλια της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Στην πρώτη επίσημη γιορτή θα παραστούν οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών της Κοινότητας, καθώς και οι υψηλοί αξιωματούχοι των Βρυξελλών, στη δεύτερη οι Βερολινέζοι και το διεθνές κοινό.
Το επίσημο πρόγραμμα ανοίγει το απόγευμα του Σαββάτου με συναυλία στη Φιλαρμονική του Βερολίνου υπό τη διεύθυνση του Σάιμον Ρατλ. Στη συνέχεια θα παρατεθεί γεύμα στο προεδρικό μέγαρο, όπου και θα γίνει η τελική συζήτηση για τη «Διακήρυξη του Βερολίνου». Το κείμενο θα διατυπωθεί σε όλες τις γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Η Διακήρυξη θα παρουσιαστεί την επόμενη ημέρα από την καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ σε πανηγυρική συνεδρία στο Γερμανικό Ιστορικό Μουσείο. Θα ακολουθήσουν οικογενειακή φωτογραφία στην Πύλη του Βρανδεμβούργου και γεύμα στο Hotel de Rome, όπου θα γίνει συζήτηση εφ' όλης της ύλης. Το πρόγραμμα θα λήξει με συνεντεύξεις Τύπου της προεδρίας και των εθνικών αντιπροσωπειών. Η «λαϊκή» γιορτή θα απλωθεί σε όλο το Βερολίνο. Στο επίκεντρο θα είναι η Πύλη του Βρανδεμβούργου, όπου οι εθνικές αντιπροσωπείες θα έχουν δικά τους περίπτερα.
Πηγή: Το Βήμα της Κυριακής
Του Νίκου Χειλά